Hüzün / Hüzünlü Günlük Yaşam

“Tristesse”, Fransızca’da hüzün ve keder anlamına gelen bir kelimedir. Ebeveynlerin günlük yaşamında ise, günlerin üzerine çöken o donuk gri havayı ifade eder. Kahvaltı, okula gidiş, ödevler, yatma vakti: Her şey yolunda gidiyor, ama artık hiçbir şey parlamıyor.

Ruhsal sıkıntı yaşayan çocukları olan birçok ebeveyn bu duyguyu bilir. Çocuğa dair endişe arka planda devam eder; kahve içerken de, hafta sonu da. Günlük hayat, tamamlanması gereken bir liste gibi hissedilir. Neşe, merak ve hafiflik arka plana itilir.

Hüzün bir tanı değildir. Bir ruh hali, bir durumdur. Kısa süreliğine ortaya çıkıp tekrar geçebilir. Stres azalmazsa, kalıcı hale de gelebilir. O zaman bunun arkasında ne olduğunu daha yakından incelemek faydalı olur.

Hüzün genellikle sessizce ortaya çıkar. Eskiden biraz neşe duyduğumuz küçük anlara sızar.

• Eskiden keyif veren şeyler artık insana hiçbir şey ifade etmez: müzik, arkadaşlar, en sevdiğin yemek.
• Gün çok zor geçiyor, her hareket için kendimi zorlamam gerekiyor.
• Dışarıdan bakıldığında her şey yolunda gibi görünür, ama içim boş ve cansız kalır.
• Küçük mutluluklar gözden kaçar. Çocuğun kahkahası kulakların yanından hızla geçer.
• Geleceğe bakış daralır. Önemli olan günü atlatmaktır, planlar değil.

Bu belirtiler, fiziksel ve ruhsal yorgunlukla büyük ölçüde örtüşür. Genellikle ikisi bir arada görülür. Önemli olan süresidir. Kötü bir gecenin ardından gri bir gün geçirmek normaldir. Eğer bu gri hava haftalarca sürerse ve güzel anlar artık öne çıkmazsa, bu bir uyarı işaretidir.

Mutluluk için nefes alma alanı gerekir. Mutluluk, molalarda, görevlerin olmadığı anlarda ve gerçek temaslarda ortaya çıkar. Bir çocuğun çok fazla desteğe ihtiyacı olduğunda, tam da bu nefes alma alanı kısıtlanır.

Sürekli baskı altında olan vücut gergin bir hal alır. Akut bir tehlike olmasa bile stres sistemi aktif kalır. Uzmanlar, dinlenememe durumunu şu şekilde tanımlar: Hafta sonu gibi kısa molalar artık enerji toplamak için yeterli olmaz. Pil şarj olmaz.

Buna genellikle uyku eksikliği de eklenir. Endişeler ya da uyanık bir çocuk yüzünden bölünmüş geceler, ertesi günkü ruh halini olumsuz etkiler. Sürekli aşırı yorgun olan kişi, olumlu şeyleri daha zayıf algılar. Sürekli stres altında beyin, ilk olarak neşeden tasarruf eder.

Sosyal izolasyon da bu duruma katkıda bulunur. Buluşmalar iptal olur, kişinin hobisi askıya alınır, sohbetler artık sadece çocuk etrafında döner. Daha az güzel deneyim, daha az sevinç kaynağı demektir. Böylece kasvet kendi kendini pekiştirir.

Hüzün ve depresyon benzer hisler uyandırabilir. Aralarındaki sınır belirsizdir, bu nedenle ikisini birbirinden ayırmak önemlidir.

Zorlu haftaların ardından yaşanan moral bozukluğu, anlaşılabilir bir tepkidir. Bu durum dalgalanır, iyi anlarda hafifler ve stres azaldığında düzelir. Depresif bir dönemde ise moral bozukluğu kalıcı bir hal alır ve günlük yaşamı önemli ölçüde etkiler.

Uzmanlar üç ana belirtiye dikkat eder: moral bozukluğu, ilgi ve zevk kaybı ile motivasyon eksikliği. Bu şikayetlerden birkaçı iki hafta veya daha uzun süre devam ederse, bunun arkasında bir depresyon olabilir.

Ebeveynlerin beklememesi gereken uyarı işaretleri:

• Moral bozukluğu iki haftadan fazla bir süre boyunca her gün devam eder.
• Uyku, iştah ve konsantrasyon belirgin şekilde bozulur.
• Değersizlik hissi veya yoğun suçluluk duyguları günü belirliyor.
• Artık yaşamak istememe düşünceleri.

Son madde acil bir durumdur. Akut intihar düşünceleri söz konusu olduğunda, acil tıbbi yardım hattını veya 112'yi arayarak derhal yardım çağırın.

Hayattaki kasvetin üstesinden gelmek için büyük değişiklikler yapmak yeterli değildir. Önemli olan, hayata yeniden neşe katan küçük ve uygulanabilir adımlardır.

• Günün içinde sadece kendinize ait, sabit bir küçük mola: çay, müzik ya da temiz hava eşliğinde on dakika.
• Günün içinde güzel bir anı bilinçli olarak belirlemek, ister yüksek sesle ister kendi kendinize. Bu, iyi şeylere odaklanma becerisini geliştirir.
• Temiz havada hareket etmek, kısa da olsa. Mahalle çevresinde bir tur atmak bile yeter.
• Haftada bir kez, kendinizi iyi hissettiren bir iletişim: bir telefon, bir buluşma, bir mesaj.
• Kendi hobinizden küçük bir parça, mini dozlarda.

Bu tür adımlar özbakımın bir parçasıdır. Kötü günlerde bile temel ihtiyaçlar arasındadır. Önemli olan düzenliliktir. Yorgun olan kişi küçük adımlarla başlar ve kendine karşı sabırlı olur.

Eğer hüzün devam ederse ve günlük yaşam zorlaşırsa, destek almak faydalı olabilir. İlk başvuru noktası aile hekimidir. Oradan yol, bir psikoterapist veya tıp uzmanına çıkar.

Kendi yükünüzü hafifletmek için danışma merkezleri, ebeveyn grupları ve koçluk hizmetleri mevcuttur. Yaşadığınız zorluklar hakkında konuşmak, üzerinizdeki baskıyı azaltabilir ve bakış açınızı genişletebilir. Rückenwind, bu tür dönemlerde ebeveynlere eşlik eder, onları dinler ve sorunları çözmelerine yardımcı olur.

Janike Sosyal hizmet uzmanı ve ebeveyn koçudur; çocuk ve genç psikoterapisti olmak üzere eğitim görmektedir. Destek ve güçlendirme sağlar, ancak teşhis koymaz. Ruh halinin arkasında bir depresyon olup olmadığı, yalnızca bir tıp veya psikoterapi uzmanı tarafından netleştirilebilir. Çocuklar ve gençler söz konusu olduğunda bu görev, Çocuk ve Gençlik Psikiyatrisi (KJP) birimi tarafından üstlenilir.