İlaç molası (Ritalin tatili)

DEHB’li birçok çocuk ve ergen, genellikle Ritalin gibi ticari isimlerle bilinen metilfenidat gibi uyarıcı ilaçlar kullanır. Bu ilaçlar yalnızca alındıkları gün etki gösterir. Bir doz atlandığında, etki tekrar azalır.

İlaç molası (İngilizce “drug holiday”, çevirisi “ilacı bırakma dönemi”), uyarıcının bilinçli olarak alınmadığı planlı bir süreyi ifade eder. Bu, hafta sonunun tek bir günü olabilir, ancak okul tatillerinde daha uzun bir dönem de olabilir. “Ritalin tatili” terimi bu bağlamda günlük dilde kullanılır ve sadece belirli bir ilacı değil, her türlü uyarıcıyı ifade eder.

Ara vermek, tedavinin kesilmesi anlamına gelmez. Tedavi devam eder, sadece günlük alım, kararlaştırılan bir süre için kesintiye uğrar. Bunun uygun olup olmadığına ve nasıl uygulanacağına her zaman tedavi eden uzman, aileyle birlikte karar verir.

Uyarıcı ilaçlar, çocukların yaklaşık yüzde 70 ila 80’inde dikkatsizlik ve huzursuzluğu azaltmaya yardımcı olur. Ancak her etkili ilaç gibi, bunların da yan etkileri vardır. Aileler en sık şunlardan şikayet eder:

• İştah azalması: Birçok çocuk, ilaç tedavisi sırasında gün içinde daha az yemek yer.
• Büyümenin yavaşlaması: Bazı durumlarda kilo ve boy gelişimi geçici olarak yavaşlayabilir.
• Uykuya dalma ve uykuyu sürdürme sorunları.

Okulun olmadığı günlerde konsantrasyon ve hareketsiz oturma gereklilikleri genellikle daha az olduğundan, bazı ebeveynler doktorla birlikte bu dönemde ilacı bir süre kesmenin uygun olup olmadığını değerlendirir. Sıkça hedeflenen amaç, iştah ve büyümenin normale dönmesidir. Aile için bu ara, çocuğu bir kez olsun ilaçsız olarak günlük yaşamda gözlemleme ve tedavi olmadan semptomların ne kadar şiddetli olduğunu değerlendirme fırsatı da sunabilir.

Tıp camiası, ilaç tedavisine ara verme konusunu ihtiyatlı ve her vaka için ayrı ayrı değerlendirir. DEHB’ye ilişkin Alman S3 kılavuzu, ilaç tedavisini danışmanlık, ebeveyn eğitimi ve davranış terapisinin yanı sıra bir bileşen olarak görür. Kılavuz, düzenli tıbbi kontrollerin önemini vurgulamaktadır: Boy, kilo, tansiyon ve nabız belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve büyüme eğrisinde kaydedilmelidir.

“Kinderärzte im Netz” gibi uzman portalları, hafta sonları ve tatillerde, bazı özel durumlarda doktorla görüşülerek tedaviye ara verilebileceğini açıklamaktadır. Aynı zamanda, geçici büyüme yavaşlaması genellikle geçici olarak kabul edilir ve çocuk genellikle normal bir nihai boya ulaşır.

Tüm çocukların tedaviye ara vermesi gerektiğine dair genel bir öneri bulunmamaktadır. Bir ara vermenin yararlı mı yoksa zararlı mı olacağı, her bir çocuğa, semptomların şiddetine, aile ve okul ortamındaki duruma ve büyüme ile iştahın nasıl geliştiğine bağlıdır. Bu değerlendirme, doktorun yetkisi dahilindedir.

Ebeveynler için en önemli nokta: İlaç kullanımına ara verilmesi her zaman önceden tedavi eden doktorla planlanmalıdır. Danışmadan uyarıcı ilacı kesmek tavsiye edilmez.

İlaç aniden kesildiğinde, DEHB belirtileri eskisinden daha şiddetli bir şekilde geri dönebilir. Bu durum, okul, kardeşler ve arkadaşlıklarla dolu günlük yaşamı büyük ölçüde zorlaştırabilir. Ayrıca, bir ara vermenin tam olarak ne zaman mantıklı olduğu ve ne kadar sürmesi gerektiği sorusu da ancak her çocuğun durumuna özel olarak değerlendirildiğinde cevaplanabilir.

Bazı aileler ilaç tedavisi konusunda kararsız veya fikir ayrılığı içindedir. DEHB tedavisine karşı bu kararsızlık anlaşılabilir ve yaygındır. Önemli olan, kendi başına hareket etmek yerine bu tür şüpheleri muayenehanede açıkça dile getirmektir. Doktorlar, aileyle birlikte bu çocuk için yararları ve yan etkileri iyi bir şekilde dengeleyen bir plan oluşturabilirler.

Çocuğunuzun iştahı, kilosu veya büyümesi konusunda endişeleriniz varsa ya da bir ara vermeyi düşünüyorsanız, ilk başvurmanız gereken yer, tedaviyi yürüten çocuk ve ergen psikiyatrisi veya çocuk sağlığı muayenehanesidir. Günlük yaşamdaki gözlemlerinizi paylaşın; örneğin, çocuğunuzun ilaç almadığı günlerde nasıl yediğini, uyuduğunu ve davrandığını anlatın. Bu, ortak bir karar vermemize yardımcı olur.

Ebeveyn olarak soru sorabilir ve düzenli kontroller talep edebilirsiniz. İlaç tedavisine ara verme kararını tek başınıza vermek zorunda değilsiniz ve bunu da yapmamalısınız.

Rückenwind Ebeveynler olarak, DEHB’li bir çocukla aile hayatınızda size rehberlik eder ve destek olur. Bu, tıbbi tedavinin yerini almaz. Teşhis, ilaçların reçete edilmesi ve ara verme ya da dozajla ilgili her türlü karar, münhasıran bir çocuk ve ergen psikiyatristi ya da bir tıp veya psikoterapi uzmanının yetki alanına girer.