Teşhise kadar süren serüven

Bu terim, çocuklarının ruhsal hastalığına bir isim konulana kadar ailelerin kat ettiği süreci tanımlar. İlk şüphe anından kesin tanıya kadar genellikle aylar geçer. Bu süre zarfında ebeveynler çocuk doktoruyla, bir danışma merkeziyle, okul psikoloğuyla, bazen de üç ya da dört uzmanla görüşür. Her biri kendi bakış açısıyla çocuğa yaklaşır. Bazen ergenlik, bazen okul stresi, bazen de geçici bir moral bozukluğu olduğu söylenir.

Bu durum, özellikle yeme bozukluklarında çok net bir şekilde ortaya çıkar. Kilo kaybı ilk başta spor ya da diyete, karın ağrıları ise mideye atfedilir. Yeme davranışıyla olan bağlantı fark edilene kadar geçen sürede aile, umut ve endişe arasında gidip gelir.

Çoğu aile için bu serüven, uzun süren bir belirsizlikten ibarettir. Çocuk muayene edilir, incelenir ve tek başına dikkat çekici bir bulgu olmadığı için tekrar eve gönderilir. Ancak haftalar boyunca devam eden bu örüntü, nihayet bir tablo ortaya çıkarır.

Ruhsal rahatsızlıklar nadiren net bir şekilde ortaya çıkar. Yorgunluk, sinirlilik, içine kapanma ve yeme alışkanlıklarında değişiklik gibi belirtiler birçok nedene, hatta tamamen fiziksel nedenlere de uyabilir. Bu nedenle doktorlar, psikolojik bir rahatsızlıktan şüphelenmeden önce diğer olasılıkları ekarte ederler. Bu belirsiz belirtiler, tanının konulmasının uzun sürmesinin başlıca nedenlerinden biridir.

Buna bekleme süreleri de ekleniyor. Bavyera Federal Psikoterapistler Odası’nın yaptığı bir araştırmaya göre, on yaşındaki çocukların yarısı psikoterapiye başlamak için 115 günden fazla bekliyor. Çocuk ve ergen psikiyatrisi muayenehanesinde randevu almak da benzer şekilde uzun sürebilir. İkinci bir görüş almak isteyenler, genellikle arayışlarına baştan başlar.

Üçüncü bir neden ise hizmetin kendisinde yatmaktadır. Çocuklarda görülen belirtiler yaşla birlikte değişir ve sorumluluklar çocuk doktoru muayenehanesi, psikoterapi, gençlik yardımı ve klinik arasında el değiştirir. Bu durum ebeveynler için, bir kurumdan diğerine aktarılan çok sayıda telefon görüşmesi, form ve rapor anlamına geliyor. Talep, ilk görüşme ve asıl muayene arasında genellikle birkaç hafta geçiyor.

Başvuru noktalarının sabit bir sırası, zaman kaybını önler. İlk adres genellikle çocuk ve ergen hekimidir. Koruyucu muayeneler sırasında çocuğun psikolojik ve sosyal gelişimi de değerlendirilir; muayenehanede fiziksel nedenler dışlanabilir ve gerektiğinde başka bir uzmana yönlendirme yapılabilir. Çocuk doktorunun neler yapabileceği ve yapamayacağı, durumu doğru bir şekilde değerlendirmede yardımcı olur.

Uzmanlarla yapılacak görüşmeler için hazırlık yapmakta fayda vardır:

• Semptom günlüğü: Tarih, gözlem ve süreyi not edin. Yani çocuğun ne zaman ne kadar yediğini, ne zaman içine kapandığını, nasıl uyuduğunu.
• Belgeleri toplayın: Kilo grafiklerini, karneleri, önceki doktor raporlarını ve okuldan gelen notları tek bir yerde bir araya getirin.
• Soruları not edin: Görüşmede hiçbir konunun atlanmaması için her randevudan önce üç somut soru yazın.
• Randevu hizmetinden yararlanın: 116117 numaralı hattı arayarak bir hafta içinde psikoterapi konsültasyonu için randevu alın.

Çocuk ve ergen psikiyatrisi teşhis sürecinde daha sonra anamnez (geçmiş öykü), psikolojik bulgularla ilgili görüşme, ebeveynler ve öğretmenler için standartlaştırılmış anketler ve fizik muayene yapılır. Sık sık okuldan da bir değerlendirme istenir. Bu unsurlar bir araya gelerek tanının dayandığı tabloyu oluşturur.

Net bir teşhis konulamayan bu süre, ebeveynleri yıpratır. Ebeveynler kendilerinden şüphe duyar, bazen doğru yol konusunda tartışır ve bir yandan da günlük hayatlarına devam ederler. Terapi yeri için bekleme süresi, çocuğun gözle görülür şekilde acı çekmesi ve henüz bir tedaviye başlanmamış olması nedeniyle özellikle uzun gelir.

Bu arayışı birkaç kişi arasında paylaştırmak faydalıdır. Bir kişi telefon görüşmelerini üstlenirken, diğeri evrak işlerini halleder. Psikososyal danışma merkezleri ve sosyal psikiyatri hizmetleri, henüz bir teşhis konulmamış olsa bile görüşme imkânı sunar. Terapinin başlamasına kadar geçen süre, geçici çözüm stratejileriyle biraz daha kolay atlatılabilir.

Önemli olan, geri dönüşün alınması gereken bir tarih belirlemektir. İki hafta boyunca yanıt alınamadığında durumun sorgulanması, gözden kaçma olasılığını azaltır. Aynı şekilde, tek bir muayenehaneye bağlı kalmak yerine, paralel olarak birden fazla bekleme listesine kaydolmak da yardımcı olur. Ve ebeveynler kendi durumlarını ciddiye almalıdır: Aylarca alarm durumunda yaşayanlar yorulur. Bir danışma merkezinde veya aile hekimiyle kendileri için bir görüşme yapmak, bu arayışın bir parçasıdır.

Hızlı kilo kaybı, kendine zarar verme belirtileri, intihar düşünceleri varsa ya da çocuğunuz neredeyse hiç yemek yemiyor veya içmiyorsa, normal randevuyu beklemeyin. Bir hastanenin Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi bölümüne veya 116117 numaralı acil tıbbi yardım hattına başvurun; acil durumlarda ise 112'yi arayın.

Tanı koyma yetkisi yalnızca bir tıp veya psikoterapi uzmanına aittir; bu genellikle bir çocuk ve ergen psikiyatrisi (KJP) birimi aracılığıyla yapılır. Rückenwind Eltern, bu süreçte size koçluk yaparak eşlik eder ve gözlemlerinizi sizinle birlikte değerlendirir; ancak tanı koyma veya psikoterapi hizmetinin yerini almaz. Janike, sosyal hizmet uzmanı ve ebeveyn koçudur; çocuk ve ergen psikoterapisti olmak üzere eğitim görmektedir ve tanı koymaz.