İlk şüphe anı (ebeveyn bakış açısı)

İlk şüphe anı, aklınızdan ilk kez “Çocuğumda bir terslik var” düşüncesinin geçtiği andır. Genellikle bunun arkasında tek bir olay yoktur. Daha çok, günler ya da haftalar boyunca giderek güçlenen hafif bir his gibidir. Çocuğunuz değişmiş gibi görünür, içine kapanır, yemek yeme alışkanlıkları değişir, uykusu bozulur ya da eskisine göre daha şiddetli tepkiler verir. Bu farkı fark edersiniz, çünkü çocuğunuzu herkesten daha iyi tanırsınız. Bu ilk içgüdüsel his, üzerinde durmanız gereken önemli bir işarettir.

Tetikleyiciler, çocuklar kadar çeşitlidir. Bazı ebeveynler, kreşten veya okuldan gelen geri bildirim sayesinde bu duruma dikkat ederler. Diğerleri ise evdeki günlük yaşamda meydana gelen değişikliği fark ederler.

Ebeveynlerin dikkatini çeken sık görülen gözlemler:

• Çocuğun arkadaşlarından, hobilerinden veya ailesinden uzaklaşması
• Uyku düzeninde değişiklik: Uykuya dalma ve uykuyu sürdürme sorunları, kabuslar, sabahları yorgunluk hissi
• Yeme alışkanlıklarında değişiklik, örneğin yemekleri dikkat çekici bir şekilde atlama veya gizlice yemek yeme
• Ruh hali şiddetli dalgalanmalar gösterir; sinirlilik, ağlama veya öfke patlamaları artar
• Okulda başarı ve konsantrasyonun düşmesi
• Belirgin bir neden olmaksızın ortaya çıkan fiziksel şikayetler, örneğin karın ağrısı veya baş ağrısı

Bu belirtilerin bazıları büyüme sürecinin bir parçasıdır. Ancak bu davranışlar sık sık ortaya çıkıyorsa, haftalarca devam ediyorsa ve günlük yaşamda sorunlara yol açıyorsa dikkatli olmalısınız.

İlk şüphe duyulduktan sonra birçok ebeveynin içinde bir kararsızlık başlar. Bir gün bunun kendiliğinden geçeceğini düşünürsünüz. Ertesi gün ise gece uykusuz kalır ve en kötüsünü hayal edersiniz. Bu kararsızlık normal bir tepkidir.

Durumu önemsiz göstermenin genellikle bir nedeni vardır. Kendi çocuğunuzun ciddi bir sorun yaşadığını düşünmek acı verir. Bazen buna suçluluk duyguları ya da başkalarının yargılamasından duyulan utanç da eklenir. Her ikisi de, uyarı sinyallerini istediğinizden daha uzun süre gözden kaçırmanıza neden olabilir.

Panik ile inkâr arasında, durumu dikkatle incelemek yer alır. Henüz bir teşhis almanıza gerek yok. Ancak bu hissi ciddiye almaya ve ona bir yapı kazandırmaya başlayabilirsiniz.

Şüphe duyduğunuz anda, kafa yormaktan ziyade harekete geçmek faydalıdır. Üç adımın işe yaradığı görülmüştür.

Gözlemleyin. İki ila üç hafta boyunca, ne zaman ve hangi durumlarda bir şeylerin dikkatinizi çektiğine bilinçli olarak dikkat edin. Sabahları okula gitmeden önce ya da cep telefonunu kullandıktan sonra gibi belirli kalıplar var mı?

Kaydedin. Gördüklerinizi kısaca not alın: tarih, durum, davranış, süre. Günde birkaç anahtar kelime yeterlidir. Bu notlar, içgüdüsel hislerinizi somut örneklere dönüştürmenize yardımcı olur ve daha sonra doktorda çok değerli olur.

Konuşun. Çocuğunuzla sakin ve suçlamadan bir konuşma yapmaya çalışın. Nasıl olduğunu sorun ve çözüm önerilerinde bulunmadan önce onu dinleyin.

Bir sonraki adım, çocuk doktorunun muayenehanesidir. Zaten rutin sağlık muayeneleri ve J1 muayeneleri, gelişim ve davranış konularını gündeme getirmek için bir fırsat sunar. Ancak, bu muayeneler dışında da randevu alıp gözlemlerinizi anlatabilirsiniz.

Bazı belirtiler ortaya çıktığında beklememelisiniz. Çocuğunuz uzun süre boyunca morali bozuk görünüyorsa, kendini çok fazla geri çekiyorsa, neredeyse hiç yemek yemiyorsa veya umutsuzluktan bahsediyorsa, derhal yardım alın. Hayattan bıkmış olduğuna dair ifadeler her zaman acilen yardım aramak için bir nedendir.

İlk başvuru noktası çocuk ve ergen hekimliği muayenehanesidir. Gerekirse buradan yol, sosyal pediatri merkezleri, eğitim ve aile danışma merkezleri veya çocuk ve ergen psikiyatrisi gibi uzmanlaşmış kurumlara doğru devam eder. Ayrıca, “Nummer gegen Kummer”ın ebeveyn danışma hattı 0800 111 0 550 numaralı telefondan ücretsiz ve anonim olarak ulaşılabilir.

Bundan sonraki süreçte sabır gereklidir, çünkü terapi için yer bulma süresi genellikle uzundur ve tanının belirsizliği ek bir yük oluşturabilir. Bu aşamada bir ebeveyn koçunun desteği, size dayanak olabilir.

Gerçek bir teşhis ve ruhsal bozuklukların tedavisi, yalnızca bir çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı ya da tıbbi veya psikoterapötik bir uzmanın elinde olmalıdır. Rückenwind ve Janike siteleri, ebeveynler olarak bu süreci atlatmanıza yardımcı olur, ancak bu siteler söz konusu teşhis sürecinin yerini almaz.