Sosyal izolasyon

Sosyal izolasyon, sosyal temaslardaki ölçülebilir bir eksikliği ifade eder. Uzmanlar bu konuda sayısal unsurlara odaklanır: bir kişinin ailesiyle, arkadaşlarıyla veya iş arkadaşlarıyla ne sıklıkta buluştuğu, kişisel ağının ne kadar geniş olduğu, günlük yaşamda ne kadar etkileşim yaşandığı gibi. Bakış açısı dışsal unsurlara, yani karşılaşmaların sayısına ve sıklığına odaklanır.

Yalnızlık ise başka bir anlama gelir: bağlayıcı ilişkilerin eksikliğinden kaynaklanan bunaltıcı bir duygu. Bu duygu dışarıdan okunamaz. Her iki durum da birbirinden bağımsız olarak ortaya çıkar. Bir ebeveyn, çevresinde pek çok insan olmasına rağmen yine de kendini yalnız hissedebilir. Ve az sayıda sosyal teması olan bir kişi, bu durumdan mutlaka acı çekmek zorunda değildir. Ebeveynler için bu ayrım pratik bir öneme sahiptir: Kişi, bu duygu hâlâ devam etse bile, temas sayısını değiştirebilir. Sağlık açısından bakıldığında, her iki durum da aylarca sürdüğü takdirde önemlidir.

Bir çocuk ruhsal bir hastalık geçirdiğinde, tüm günlük yaşam altüst olur. Doktorlar, hastaneler ve danışma merkezlerindeki randevular haftayı doldurur. Akşamlar, görüşmeler, krizler ve organizasyonlarla geçer. Ebeveynler, ya güçsüzlükten ya da çocuk tek başına kalamadığı için davetleri geri çevirir.

Buna bir de utanç eklenir. Çocuğun yeme bozukluğu ya da depresyonu hakkında konuşmak, bacak kırığından bahsetmekten daha zordur. Birçok arkadaş çaresizce tepki verir, sorulmadan tavsiye verir ya da uzaklaşır. Bazı ebeveynler ise tatil ve okul notları gibi sıradan sohbetlerin kendi durumlarına uygun olmadığını düşündükleri için kendileri iletişimi keser. Zamanla arkadaş çevresi daralır. Ebeveynlerin arkadaş çevresinden çekilmesi genellikle farkında olmadan, bilinçli bir karar vermeden yavaş yavaş gerçekleşir. Bu durum, özellikle tek ebeveynli aileleri ve bakım yükünün büyük kısmını tek bir ebeveynin üstlendiği aileleri çok daha sert bir şekilde etkiler. Zaten her boş dakikasını randevular ve çocuk bakımı için planlayan birinin, arkadaşlıklarını sürdürmek için neredeyse hiç zamanı kalmaz.

Stres altındaki ebeveynlerde bazı belirtiler sürekli olarak ortaya çıkar:

• Cep telefonu eskisi kadar sık çalmıyor ve kişi artık telefonu neredeyse hiç açmıyor.
• Randevular, kimse sormayana kadar ertelenir.
• Bütün bir gün, hasta çocukla ya da uzmanlarla yapılan tek uzun konuşma dışında geçip gider.
• Hobiler, spor ve kendi arkadaş çevresi takvimden silinir.
• Düşünceler kafanın içinde dönüp durur, çünkü bunları paylaşacak kimse yoktur.

Bu tür işaretler yavaş yavaş birikiyor. İlk iptal edilen buluşma ile neredeyse hiç sosyal teması kalmayan bir hayat arasında genellikle aylar geçiyor. İşte bu yüzden, stresli bir dönemin ne zaman kalıcı bir geri çekilmeye dönüştüğünü tam olarak belirlemek zor oluyor.

İnsanlarla temas eksikliği, vücut üzerinde sürekli bir stres etkisi yaratır. Stres seviyesi yüksek kalır, kan basıncı yükselir, bağışıklık sistemi daha zayıf çalışır. Uzman portalları ve sağlık otoriteleri, uzun süreli izolasyon ve yalnızlığı ciddi bir risk faktörü olarak sınıflandırmaktadır. Bu durumun kardiyovasküler hastalık riskinde artış, enfeksiyonlara karşı daha yüksek yatkınlık ve uyku bozukluklarına yol açtığı belirtilmektedir. Bazı araştırmalar, yoğun izolasyon altında yaşayan kişilerde yara iyileşmesinin daha yavaş olduğunu ortaya koymaktadır.

Ruh sağlığı da zarar görür. Uzun süre boyunca sosyal etkileşimi az olan kişilerde depresif belirtiler ve kaygı gelişme olasılığı daha yüksektir. Ebeveynler için bu durum, zaten yıpranmış bir durumu daha da zorlaştırır. Yorgunluk arttıkça ve kimse bu yükü hafifletmedikçe, bu durumlar birbirini daha da şiddetlendirir. İşte bu noktada, zaten sınırlarına ulaşmış ebeveynler için asıl tehlike yatmaktadır.

İlk adım küçük olur. Tekrar bağlantı kurmak için tek bir temas yeterlidir: kısa bir mesaj, eskiden size iyi gelen birine bir telefon. Kendi hareket alanını küçük adımlarla genişleten kişi, kendini zorlamaz. Birçok ebeveyn, tanıdık biriyle düzenli olarak yürüyüş yapmanın bile zihni toparladığını ve haftayı atlatmaya yardımcı olduğunu belirtiyor.

Benzer durumda olan kişiler de yardımcı olur. Ruhsal sorunları olan çocuklar için kurulan destek gruplarında ve ebeveyn topluluklarında kimse durumu açıklamak zorunda kalmaz. Eğitim danışmanlığı veya klinik sosyal hizmetler gibi danışma merkezleri bu tür grupları ayarlar ve organizasyon işlerini üstlenir. Bu bağlamda “kendine özen gösterme”, takvimde bir doktor randevusu gibi yer alan, kendi sosyal ilişkileriniz için ayrılmış sabit ve kısa zaman dilimlerini ifade eder. Ayrıca, eşinizle kimin hangi yükü üstlendiği konusunda bir konuşma yapmak, aile dışındaki ilişkiler için yeniden nefes alma imkânı yaratır.

Haftalardır neredeyse kimseyle görüşmediğinizi, kendinizi dış dünyadan soyutladığınızı ve ruh halinizin sürekli olarak bozulduğunu fark ederseniz, bu harekete geçmeniz için bir nedendir. Aile hekimleri, psikososyal danışma merkezleri ve telefonla psikolojik destek gibi hizmetler, yetişkinler için ilk başvuru noktalarıdır. Rückenwind’in sunduğu ebeveyn koçluğu ve destek hizmetleri, kendi günlük yaşamınızı ve sosyal ilişkilerinizi yeniden düzenlemenize yardımcı olur.

Hastalığı olan çocuk için ise şunu unutmamak gerekir: Teşhis ve tedavi, yalnızca bir çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı ya da tıbbi veya psikoterapötik bir uzmanın elinde olmalıdır. Koçluk, bu teşhis sürecinin yerini almaz. Sadece bu sürece giden yolda size eşlik eder.