Terapötik fırsatı kaçırmak (doğru anı kaçırma korkusu)

“Terapötik pencere” terimi aslında tıp alanından gelmektedir ve bir tedavinin özellikle etkili olduğu bir zaman dilimini tanımlar. İnme durumunda her dakika önemlidir. Bu kavram, çocukların ruh sağlığına uygulandığında birçok ebeveynin kafasında inatçı bir endişe yaratır: “Eğer şimdi harekete geçmezsem, bu fırsat sonsuza dek kaçacak.”

Bu endişenin gerçek bir temeli vardır. Erken destek, birçok psikolojik sorunda ilerleyen süreci olumlu yönde etkiler. Ancak bu gerçek temel, genellikle her şeyin çok geç olacağı iddia edilen katı bir son tarihe dönüştürülür. Çoğu çocuk psikolojisi sorununda böyle sabit bir son tarih yoktur. Gelişim yıllar boyunca şekillenmeye devam eder ve terapi, haftalar ya da aylar geçtikten sonra bile etkisini sürdürür.

Bu endişenin kaynağı birkaç faktördür. Manşetler, ruhsal bozuklukların kronik hale gelmemesi için erken tedavi edilmesi gerektiğini vurguluyor. Uzmanlık portalları, çocukluk döneminde ruhsal sorunlar gösteren 18 yaş altı gençlerin oranının yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirtiyor. Bu tür ifadeler doğru olsa da, her bir vakada ne kadar esneklik payı kaldığı konusu belirsizliğini koruyor.

Buna sistemdeki gerçek bir boşluk da ekleniyor. Almanya’da ilk şüphe anından boş bir yer bulunmasına kadar genellikle aylar geçiyor. Erken müdahalenin daha iyi olduğunu bilen, ancak aynı zamanda bekleme listesinde yer alan kişiler bir ikilemle karşı karşıya kalıyor. Terapi yeri için bekleme süresi, ebeveynler çoktan harekete geçmiş olsalar bile, başlı başına bir yük haline geliyor.

Erken teşhis, belirtileri çocuğun hayatını ciddi şekilde kısıtlamaya başlamadan önce ciddiye almak anlamına gelir. Çok küçük çocuklarda bu daha zordur, çünkü ruhsal sıkıntı gençlerde olduğu gibi değil, uyku, yemek yeme, içine kapanma veya öfke gibi davranışlarla kendini gösterir; sözlerle değil. İşte bu nedenle kılavuzlar, bir davranış kalıbının yerleşmemesi için erken dönemde dikkatli olunmasını tavsiye eder.

Erken müdahale, belirli bir tarih değil, bir süreyi ifade eder. Örneğin, depresif belirtileri olan okul öncesi çocuklar için güncel kılavuzlar, ebeveyn-çocuk ilişkisini güçlendiren ebeveyn odaklı yöntemleri önermektedir. Böyle bir tedavinin dört ya da beş yaşında başlaması, nadiren tedavinin başarısını veya başarısızlığını belirler. Daha önemli olan, tedavinin çocuğa uygun olması ve düzenli olarak uygulanmasıdır. Çok yönlü terapi, bu bağlamda çeşitli bileşenleri bir araya getirir.

Birçok ebeveyn, çocuklarının davranışlarının arkasında daha fazlası olduğunu ancak geç fark eder. Bunun nedeni genellikle erken dönemdeki işaretlerin belirsiz olmasıdır. İyi ve kötü günler gelişimin bir parçasıdır ve her aşama bir hastalık belirtisi değildir. Geriye dönüp bakıldığında, o anda anlamlandırılamayan bazı şeyler netleşir.

Tedaviye daha geç başlansa da, farklı bir noktadan başlansa da yine de etkilidir. Okul çağındaki çocuklar ve ergenler de psikoterapiden fayda görür; birçok bozukluk türü her yaşta başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Kendini suçlamak çocuğa bir fayda sağlamaz ve günlük yaşamda zaten eksik olan enerjiyi tüketir. Suçluluk duygusuyla mücadele edenler, bunu kendi sorunları olarak ciddiye almalıdır.

Harekete geçmek, kafa yormaktan daha güvenilir bir şekilde kaygıyı azaltır. Teşhis konulmadan da atılabilecek birkaç adım vardır:

• Gözlemlerinizi not edin: Davranış ne zaman ortaya çıkıyor, ne kadar sürüyor, hangi durumlarda görülüyor? Bu bilgiler daha sonra her uzmana yardımcı olacaktır.
• Çocuk doktoruna danışın: Çocuk doktoru ilk başvuru noktasıdır ve bir uzmana sevk edilmenin gerekli olup olmadığını değerlendirebilir. Çocuk doktorunun yapabilecekleri sınırlı olsa da yine de iyi bir başlangıç noktasıdır.
• Aynı anda birden fazla yere başvurun: Sosyal pediatri merkezleri, eğitim poliklinikleri ve özel muayenehanelerle aynı anda iletişime geçmek genellikle bekleme süresini kısaltır.
• Bu arada zamanınızı değerlendirin: Düzenli bir rutin, yeterli uyku ve çocuğunuzu dinleyen birinin olması, tedavi başlamadan önce bile olumlu etki yaratır.

Kendine zarar verme, ciddi kilo kaybı veya tamamen içine kapanma gibi akut kriz durumlarında ebeveynler randevu beklememeli, doğrudan çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğine veya acil sağlık hizmetlerine başvurmalıdır. Daha az acil durumlarda ise uygun bir yer aramak için zaman vardır.

Rückenwind bu aşamada ebeveynlere rehberlik ve yönlendirme desteği sunar. Ancak bu, bir tanı veya psikoterapinin yerini tutmaz. Çocuğunuzda tedaviye ihtiyaç duyulan bir bozukluk olup olmadığı ve hangi tedavinin uygun olduğu, yalnızca bir çocuk ve ergen psikiyatristi (KJP) veya bir tıp ya da psikoterapi uzmanı tarafından belirlenebilir.