Acil durum çantası (evde kriz müdahalesi)

Acil durum çantası, bir çocuk veya gencin akut bir ruhsal krize girdiği an için önceden hazırlanmış bir iletişim bilgileri, stratejiler ve anlaşmalar derlemesidir. Burada kastedilen, kendine zarar verme, intihar düşünceleri veya kimsenin artık net düşünemediği şiddetli bir tırmanma gibi kritik durumlardır.

Bu fikrin özü şudur: Kararlar önceden, sakin bir dönemde alınır. Kriz anında kimse kimi arayacağını veya neyin yardımcı olacağını düşünmek zorunda kalmaz. Her şey el altında hazırdır.

Bu terim, Diyalektik Davranış Terapisi’nden (DBT) gelmektedir; bu terapide gençler, gerginlik anlarında yardımcı olacak eşyaları küçük bir kutuya koyarlar. Evdeki aile için bu genellikle gerçek bir kutu ile, örneğin buzdolabının kapısına yapıştırılan veya cep telefonunda saklanan yazılı bir acil durum planının bir karışımı haline gelir.

Krizler nadiren birdenbire ortaya çıkar. Çoğu zaman, birbirinden ayırt edilebilen ön belirtiler vardır. Aşamalı bir plan, çocuğun durumunu sınıflandırır ve her aşama için somut adımlar belirler. Birçok aile bunun için 0 ile 10 arasında bir gerginlik ölçeği kullanır.

• Sarı (hafif gerginlik): Çocuk huzursuzlaşır, içine kapanır, sinirli tepkiler verir. Bu aşamada, ebeveynlerin sahip olduğu beceriler ve sakin bir şekilde yakınlık gösterilmesi yardımcı olur.
• Turuncu (yüksek gerginlik): Baskı hissedilir şekilde artar, kendine zarar verme veya şiddetli çaresizlik belirtileri ortaya çıkar. Bu aşamada daha güçlü beceriler ve önceden kararlaştırılmış irtibat kişileri devreye girer.
• Kırmızı (akut tehlike): Somut bir plan içeren intihar düşünceleri, yaralanma riski taşıyan başlamış bir kendine zarar verme eylemi veya tam kontrol kaybı. Bu aşamada profesyonel yardım önemlidir; şüphe durumunda acil yardım hattını arayın.

Çocuğunuzdaki hangi belirtilerin hangi aşamaya ait olduğunu, en iyisi çocuğunuzla birlikte yazılı olarak belirleyin. Aile düzeyinde böyle bir kriz planı, ancak tüm ilgili taraflar bunu biliyorsa işe yarar.

İçerik dört başlık altında sınıflandırılabilir:

• İletişim Bilgileri: İsim ve numaraların yer aldığı bir liste. Çocuğun güvendiği kişiler, tedaviyi yürüten muayenehane veya klinik, acil tıbbi yardım hizmeti, kriz numaraları ve acil yardım hattı. Kesin numaralar aşağıda yer almaktadır.
• Beceriler ve Sakinleştirme Stratejileri: Somut etkiler yaratan ve gerginliği azaltan somut yöntemler.
• Anlaşmalar: Çocuğun kendi başına yapabilecekleri, ne zaman size haber vereceği ve ebeveyn olarak sizin üstleneceğiniz sorumluluklar.
• Hatırlatıcılar: Fotoğraflar, kendine yazdığı bir mektup, devam etmek için nedenler, en sevdiği şarkı.

Dokunulabilecek nesnelerin bulunduğu fiziksel bir kutu, birçok çocuk için sadece bir kağıt parçasından daha etkili olur. Önemli olan, çocuğun bu kutuyu kendisinin de şekillendirmesidir. Başka birine yardımcı olan bir şey, çocuğunuzda etkisiz kalabilir.

Beceriler, güçlü bir uyarıcı etkisi yaratan ve böylece içsel gerginliği kesintiye uğratan, kısa süreli ve bedene yakın eylemlerdir. Bu beceriler, o an için kendine zarar verme dürtüsünü geçici olarak bastırır. Uygulamalı deneyimlere göre, aşağıdaki gruplar etkili olduğu görülmüştür:

• Soğuk uyarıcılar: ensede bir soğuk kompres, soğuk bir duş, elinde bir buz küpü.
• Güçlü duyusal uyarıcılar: acı biber veya limona ısırmak, amonyak veya ispirto koklamak, dikenli topu yoğurmak.
• Hareket: Merdiven çıkmak, şınav çekmek, yüksek sesle müzik dinlemek ve dans etmek.
• Düşünceleri başka yöne yönlendirmek: Üçer üçer geriye doğru saymak, odadaki tüm mavi nesneleri saymak.

Aile içinde birlikte sakinleşmek de önemlidir. Sakin sesiniz ve kendi dinginliğiniz çocuğa da yansır. Bu ilkeye “ortak düzenleme” denir ve özellikle çocuk duygularını henüz tek başına düzenleyemediğinde büyük önem taşır.

Bu plan iki anlaşmaya dayanıyor. İlki, çocuğun o anda kendini güvende hissetmediğini belirtmek için kullandığı basit bir işarettir. Bir kelime, bir emoji, bir renk. Böylece kriz anında çok fazla kelime bulmasına gerek kalmaz.

İkincisi ise tehlikeli nesnelerle ilgilidir. Uzmanlar, akut bir dönemde ilaçlara, tıraş bıçaklarına, bıçaklara ve diğer olası araçlara erişimi kısıtlamayı önerir. Bu, hapları kilitli bir yerde saklamak ve keskin nesneleri odadan çıkarmak anlamına gelir. Bu önlem sert gelse de hayat kurtarır; çünkü birçok kriz dalgalar halinde seyreder ve dakikalar içinde tekrar yatışır.

Her iki konuyu da açıkça ele alın. Sizin onun sıkıntısını ciddiye aldığınızı ve sakin kaldığınızı fark eden bir çocuk, ceza veya panik beklediğinde olduğundan daha kolay açılacaktır.

Ölümcül bir tehlike söz konusu olduğunda, örneğin bir intihar girişimi sonrasında veya ağır bir yaralanma durumunda, tereddüt etmeden 112 acil yardım hattını arayın. Acil yardım merkezi yardım gönderir ve hastayı bir çocuk ve genç psikiyatri kliniğine sevk edebilir.

Durum ciddi ancak acil bir hayati tehlike arz etmiyorsa, 116 117 numaralı telefondan 24 saat boyunca tıbbi acil yardım hizmetine ulaşabilirsiniz. Gece veya hafta sonu görüşmeleriniz için ücretsiz ve anonim numaralar mevcuttur:

• Telefonla Ruh Sağlığı Danışmanlığı: 0800 111 0 111 veya 0800 111 0 222, ayrıca 116 123 üzerinden de ulaşabilirsiniz. Gece gündüz, ücretsiz.
• Nummer gegen Kummer, Çocuk ve Gençlik Hattı: 116 111, pazartesiden cumartesiye 14:00–20:00 saatleri arasında. Çocuğunuzun kendisi için.
• Nummer gegen Kummer, Ebeveyn Danışma Hattı: 0800 111 0 550, pazartesi, çarşamba ve cuma günleri 09:00-17:00, salı ve perşembe günleri 09:00-19:00.

Hangi numarayı ne zaman aramanız gerektiği, “Kriz Danışma Hattı: Ne zaman kimi aramalıyım?” başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Acil durum çantası, acil anları atlatmanıza yardımcı olur ancak tedavinin yerini tutmaz. Krizlerin arkasında bir hastalık olup olmadığı ve hangi tedavinin yardımcı olacağı konusunu yalnızca bir çocuk ve ergen psikiyatrisi (KJP) uzmanı veya bir tıp ya da psikoterapi uzmanı netleştirebilir. Rückenwind Eltern, bu süreçte size rehberlik eder ancak teşhis koymaz.