İyileşmenin Çelişkisi (İlerleme Garip Geliyorsa)

Ambivalans, aynı anda var olan iki zıt duyguyu tanımlar. İyileşme sürecinde durum şöyledir: Çocuğun belirtileri azalır, ruh hali düzelir, ancak yine de tam anlamıyla bir rahatlama hissedilmez. Birçok ebeveyn hafif bir gerginlik, bazen üzüntü ya da sağlam zemini kaybetme hissi yaşar.

Bunun nedeni genellikle günlük yaşamda yatmaktadır. Haftalar boyunca her şey doktor randevuları, ruh halini gözlemlemek ya da öğün saymak etrafında dönmüştür. Bu çerçeve ortadan kalktığında, bir boşluk oluşur. Çocuk da bu değişimi yaşar. Uzun süredir devretmesine izin verilen sorumluluklar geri gelir ve çocuk bunlarla yeniden başa çıkmak zorunda kalır.

Bu tedirginliğin genellikle birden fazla nedeni vardır. Çoğu zaman bunlar bir arada ortaya çıkar:

• Nüksetme korkusu. Her iyi hafta kırılgan görünür. Kötü geçen bir gün, her şeyin baştan başlayacağına dair endişeyi anında tetikler. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiyi Nüksetme (Ebeveyn Perspektifi) başlığı altında bulabilirsiniz.
• Değişen roller. Kriz sırasında kimin bakıcı, kimin bakılan olduğu belliydi. Çocuğun durumu düzelince bu düzen değişir. Kardeşler, eşler ve ebeveynler yerlerini yeniden bulmak zorundadır.
• Hastalık kimliğinden ayrılma. Bazı çocuklar zamanla kendilerini büyük ölçüde hastalıkları üzerinden tanımlamışlardır. Hastalık ortadan kalktığında, “peki başka kimdirler?” sorusu ortaya çıkar. Aynı durum, günleri bakımla geçen ebeveynler için de geçerlidir.
• Yeni beklentiler. Durum düzelmeye başlar başlamaz herkes daha fazlasını umar: okul, akrabalar ve çoğu zaman çocuğun kendisi. Bu baskı, yeni kazanılan istikrarı zorlayabilir.

Değişim motivasyonu üzerine yapılan araştırmalar bu modeli bilmektedir. James Prochaska ve Carlo DiClemente’nin transteorik modeli, iyileşme sürecini ilk niyetten elde edilenlerin sürdürülmesine kadar aşamalar halinde tanımlamaktadır. Sürdürme aşaması, yeni durumun henüz istikrarsız olması ve eski alışkanlıkların geri dönebilmesi nedeniyle özellikle hassas kabul edilir. Bu modelde gerilemeler normal bir süreç olarak kabul edilir ve birer öğrenme fırsatı olarak değerlendirilir.

William Miller ve Stephen Rollnick’in motivasyonel görüşme yöntemi, kararsızlığı her değişimin olağan bir parçası olarak görür. Çelişkili duygular, kişinin değişim sürecinin tam ortasında olduğunu gösterir. Uzmanlar ayrıca, terapinin zaman zaman yıpratıcı olabileceğine ve çocuğun giderek güçlenmesinin aile içinde çatışmalara yol açabileceğine dikkat çekmektedir. Bu tür sürtüşmeler genellikle gerçek bir ilerlemenin eşlikçisidir.

İlerleme, adının konulmasıyla daha kolay kabul edilebilir. Günlük hayatta yardımcı olabilecek birkaç yaklaşım:

• Çelişkili duygulara izin verin. Sevinç ve endişe bir arada olabilir. Gerginliği bastırmaya çalışanlar, genellikle onu daha da artırır.
• Küçük adımları takdir edin. Tartışmasız bir akşam yemeği bile bir başarıdır. Bu tür anları kaydetmek, iyileşmeye olan güveni güçlendirir.
• Sorumluluğu kademeli olarak geri vermek. Çocuk, kendi hızında görevleri yeniden üstlenir. Bu, çocuğun öz-yeterlilik beklentisini artırır.
• Kendi yorgunluğunuza dikkat edin. Uzun süren gerginliğin ardından ebeveynlerin de dinlenmeye ihtiyacı vardır. Sürekli yorgunluk belirtileri ciddiye alınmalıdır.

Aile içinde açıkça konuşmak da yardımcı olur. Herkesin, bu karmaşık duyguların sürecin bir parçası olduğunu bilmesi, hemen rahatlamış olmak zorunda olma baskısını azaltır.

Bazı sorunlar aile içinde çözülebilirken, diğerleri için dışarıdan destek gerekir. Rückenwind adresindeki gibi bir koçluk hizmeti, bu aşamada ebeveynlere destek olabilir, konuşmaları düzenleyebilir ve dikkatlerini kendi içsel güçlerine yönlendirebilir. Janike adresindeki sosyal hizmet uzmanı ve ebeveyn koçu, çocuk ve ergen psikoterapisti olmak üzere eğitim görmektedir ve tanı koymadan destekleyici bir yaklaşımla çalışmaktadır.

Tekrarlamaya dair endişe günlük hayatı belirlemeye başladığında, çocuğun ruh hali yeniden belirgin şekilde kötüleştiğinde veya bir krizin belirtileri ortaya çıktığında, durumun değerlendirilmesi uzman ellere bırakılmalıdır. Tanı ve tedavi, yalnızca bir çocuk ve ergen psikiyatrisi (KJP) uzmanı veya bir tıp ya da psikoterapi uzmanı tarafından gerçekleştirilir.