Kaynakların etkinleştirilmesi

Kaynakların harekete geçirilmesi, psikoterapide temel bir yaklaşımı ifade eder: Bir kişi, sorunlarının yanı sıra onu ayakta tutan unsurlar da göz önünde bulundurularak değerlendirilir. Psikoterapi araştırmacısı Klaus Grawe, bunu tüm terapi okullarında bir tedavinin etkili olup olmayacağını belirleyen beş genel etken faktörden biri olarak saymıştır.

Burada kaynaklar, bir insana ait tüm güçlü yanlar ve imkânları ifade eder: yetenekler, ilgi alanları, olumlu deneyimler, değerler ve inançlar; aynı zamanda güvenilir ilişkiler ve yanında destek olan kişiler. Terapide dikkat özellikle bu noktalara yönlendirilir: Daha önce ne işe yaramıştı? Çocuk neyi iyi yapıyor? Destek sağlayan kim ya da ne var? Zorluklar üzerinde çalışmanın yanı sıra, mevcut bu güçlerden de yararlanılır.

Uzun süre boyunca tedavide öncelikle neyin yanlış olduğu ön planda tutuldu. Kaynak odaklı yaklaşım ise buna ikinci bir soruyu ekler: Orada ne var ve ne işe yarıyor? Uzmanlar, “Fix what’s wrong” (Neyin yanlış olduğunu düzelt) yaklaşımına ek olarak “Build what’s strong” (Güçlü olanı geliştir) yaklaşımından bahseder. İkisi birbirine aittir.

Sürekli olarak sadece zorlukları üzerinde durulan bir çocuk, kısa sürede kendini bir sorun olarak görmeye başlar. Buna karşılık, neler yapabileceği de görünür hale gelirse, kendi imkânlarına olan güveni artar. Burada, öz-etkinlik beklentisiyle, yani kendi başına bir şeyler başarabileceğine dair inançla yakın bir bağlantı oluşur. Kendi güçlü yanlarının önemsendiğini gören kişi, daha kolay açılır, daha açık konuşur ve kendine daha çok güvenir. Bu, durumu güzelleştirmek değildir. Sorunlara odaklanmakla güç kaynaklarına odaklanmak arasında bilinçli bir denge kurmaktır.

Bunların çoğu sadece terapi odasında gerçekleşmez. Ebeveynler olarak, çocuğunuzun güçlü yanlarını günlük yaşamda öne çıkarabilirsiniz. İşte birkaç somut öneri:

• Başarılı olduğu şeyleri belirtin: “Zor olmasına rağmen pes etmedin” diyerek, sadece hatasını belirtmek yerine.
• Geçmişteki başarıları hatırlatın: “Hatırlıyor musun, o zaman taşınırken ne kadar cesur davranmıştın?”
• İlgi alanlarını ciddiye alın: Müzik, hayvanlar, spor veya resim yapmak gerçek güç kaynaklarıdır, önemsiz şeyler değildir.
• İlişkileri görünür kılın: Büyükbabalar, bir arkadaş, bir antrenör: Çocuğunuzun kendini güvende hissettiği insanlar.

Önemli olan ses tonudur. Mesele, samimi bir şekilde algılamaktır. Sürekli övgü ya da baskı bir işe yaramaz. Çocuklar aradaki farkı hisseder. Zor dönemlerde bile neredeyse her zaman destek olacak bir şey kalır. İşte tam da buna yer verilmelidir.

Kaynakları harekete geçirmek sadece çocuk için geçerli değildir. Psikolojik zorluklar yaşayan bir çocuğa eşlik eden ebeveynler de sıklıkla kendi sınırlarına ulaşırlar. Sizin de önemli olan güçlü yanlarınız ve güç kaynaklarınız vardır: Zor durumların üstesinden geldiğiniz deneyimler, size destek olan insanlar, kendinizi iyi hissettiren küçük şeyler.

Bu süreçte özbakım, çocuğunuzun yanında güvenilir bir şekilde var olabilmenin temelidir. Bu bir lüks değildir. Buna, her şeyi tek başına üstlenmek yerine desteği kabul etmek ve kendinize karşı hoşgörülü olmak, yani biraz öz-şefkat göstermek de dahildir. Kendi kaynaklarını göz önünde bulunduran kişi, daha etkin hareket edebilir. Aynı zamanda çocuğa, kendine iyi bakmanın normal ve kabul edilebilir bir şey olduğunu gösterir.

Terapi sürecinde kaynakların harekete geçirilmesi bilinçli bir şekilde kullanılır. Uzmanlar, çocukla birlikte mevcut güçlü yanlarını keşfeder, unutulmuş becerileri yeniden gün yüzüne çıkarır ve yeni beceriler keşfetmesine yardımcı olur. Bu yaklaşım genellikle, tüm aile sistemini kapsayan sistemik terapi gibi diğer yaklaşımlarla birleştirilir.

Rückenwind’de olduğu gibi koçluk ve destek hizmetleri, ailenizi güçlendirebilir, kaynaklarınızı ortaya çıkarabilir ve günlük yaşamınızdaki yükünüzü hafifletebilir. Ancak bu hizmetler, teşhis veya tedavinin yerini almaz. Çocuğunuzun yaşadığı zorlukların arkasında tedavi gerektiren bir bozukluk olup olmadığı, yalnızca bir çocuk ve ergen psikiyatristi (KJP) veya bir tıp uzmanı ya da psikoterapist tarafından netleştirilebilir. Daha ciddi endişeleriniz varsa, bu doğru ilk adımdır.