Ruminasyon Bozukluğu (Ruminasyon)

“Rumination” terimi, Latince’de “geviş getirmek” anlamına gelen kelimeden türemiştir. Bu terim, bir çocuğun daha önce yediği ve yuttuğu yiyeceği hiçbir çaba sarf etmeden tekrar ağzına geri getirmesini ifade eder. Yiyecek orada yeniden çiğnenir ve ardından ya yutulur ya da tükürülür. Bu süreç genellikle sakin bir şekilde, çoğu zaman her gün ve mide bulantısı ya da iğrenme belirtisi olmaksızın gerçekleşir.

Ruminasyon bozukluğu, yeme bozuklukları veya beslenme bozuklukları arasında yer alır. ICD (F98.21 altında) ve DSM-5 tanı sistemlerinde, bu bozukluk, bebeklik ve çocukluk çağındaki beslenme bozukluğu veya pika (yenilemeyen şeyleri yeme) gibi ilgili formların yanı sıra bağımsız bir tanı olarak yer almaktadır. En sık yaklaşık üç ila on iki aylık bebeklerde görülür, ancak daha büyük çocuklar, ergenler ve yetişkinleri de etkileyebilir. Bir bozukluktan söz edilebilmesi için, kusma en az bir ay boyunca tekrarlanmalı ve fiziksel bir nedenle açıklanamamalıdır.

Birçok bebek kusar. Yaşamın ilk aylarında, sağlıklı bebeklerin yüzde 70’ine kadarında mide içeriği ara sıra geri akabilir; bunun nedeni mide girişindeki kasın henüz tam olarak gelişmemiş olmasıdır. Bu zararsız kusma ve gastroözofageal reflü, çoğu çocukta yaklaşık 18 aylık olana kadar kendiliğinden geçer. Patolojik reflü hastalığında ise buna bazı şikayetler eşlik eder: Beslenme sırasında aşırı gerilme, huzursuzluk, besin reddi veya zayıf kilo alımı.

Ruminasyonda ise durum farklıdır. Burada yemek borusu veya mideyle ilgili bir hastalık söz konusu değildir. Kusma ile ayrımı yapmak önemlidir: Kusma zorla gerçekleşir, öğürmeyle ve genellikle mide bulantısıyla birlikte görülür. Ruminasyonda ise kusma efor gerektirmez ve kısmen neredeyse tesadüfi ya da kasıtlı gibi görünür. Teşhis konulmadan önce, doktorlar reflü, daralma veya diğer mide-bağırsak hastalıkları gibi fiziksel nedenleri dışlamalıdır.

Tipik olarak, genellikle yemeklerden kısa bir süre sonra başlayan tekrarlayan bir örüntü görülür. Ebeveynler sıklıkla şunu gözlemler:

• Yiyecek, öğürme olmadan ve gözle görülür bir çaba sarf edilmeden ağza geri getirilir.
• Çocuk yiyeceği tekrar çiğner ve ya yutar ya da tükürür.
• Bazı bebekler bu sırada gövdelerini ve ağızlarını gerginleştirir veya emme hareketleri yapar, sanki kusmayı kendileri tetikliyormuş gibi.
• Ateş, karın ağrısı veya mide bulantısı gibi hastalık belirtileri görülmez.

Daha büyük çocuklar ve ergenler genellikle bu davranışı gizlemeye çalışır ve başkalarının yanında yemek yemekten kaçınır. Ruminasyon uzun süre devam ederse kilo kaybına, besin eksikliğine, ağız kokusuna veya dişlerde ve yemek borusunda yaralara yol açabilir. Bu tür sonuçlar, tıbbi yardım alınması gerektiğinin açık bir işaretidir.

Tek bir nedeni yoktur. Uzmanlar, öğrenilmiş ve bedensel bir kalıbın kendi başına bir davranış haline geldiğini varsaymaktadır. Bebeklerde, başka alanlarda ilgi, uyarım veya güvenilir bir ritim eksikliği olduğunda, öğürme sıklıkla bir tür kendini sakinleştirme yöntemi haline gelir. Bu nedenle, uzman literatüründe çocuk ile bakım veren kişi arasındaki erken dönemdeki ilişkideki gerilimler ve zorlu yaşam koşulları da bu durumu tetikleyen faktörler olarak belirtilmektedir. Zihinsel engelli veya beyin hasarı olan çocuklarda kusma eğilimi biraz daha sık görülür.

Ebeveynler için önemli olan şudur: Bu davranış, onlara karşı kasıtlı bir hareket değildir ve bir yetiştirme hatası da değildir. Bu, vücudun bir başa çıkma mekanizmasıdır ve sabırla ve doğru destekle yeniden değiştirilebilir. Suçluluk duygusu çocuğa yardımcı olmaz. Sakin ve ona yönelmiş bir tutum ise yardımcı olur.

İyi haber şu ki: Çoğu durumda ruminasyonun tedavisi oldukça başarılıdır. Tedavinin merkezinde davranışçı terapötik yaklaşımlar yer alır. Bebeklerde ise öncelikle sıcak ve güvenilir bir bakım önemlidir: daha fazla fiziksel temas, sakin yemek saatleri, net bir günlük rutin ve özellikle yemekten sonraki dakikalarda dikkatli ilgi. Çoğu zaman, çocuk başka yollarla yeterli yakınlık ve uyarılma aldığında bu davranış ortadan kalkar.

Daha büyük çocuklar ve ergenlerde ise otomatik kusma refleksini kesintiye uğratan teknikler devreye girer. Bunlar arasında, diyaframın hareketini değiştiren rahat bir karın nefesini öğrenmek ve ruminasyonun ortaya çıktığı durumları bilinçli olarak fark etmek yer alır. Ebeveynler olarak, yemek masasında rahat bir ortam sağlayarak, baskı ve uyarıları önleyerek ve bu davranışa aşırı tepki göstermeyerek destek olabilirsiniz. Kilo kaybı veya eksiklik belirtileri görülmesi durumunda, tedavi eden muayenehane ayrıca beslenme durumunu da kontrol eder.

Çocuğunuz birkaç hafta boyunca düzenli olarak yiyecekleri kusuyorsa, kilo kaybediyorsa, büyüme geriliği gösteriyorsa ya da kusmanın arkasında fiziksel bir hastalık olup olmadığından emin değilseniz, tıbbi yardım alın. İlk başvurulacak yer çocuk ve ergen hekimliği muayenehanesidir. Burada öncelikle reflü gibi fiziksel nedenler araştırılır ve gerekirse bir çocuk ve ergen psikiyatrisi (KJP) uzmanına veya beslenme danışmanlığı merkezlerine yönlendirilirsiniz.

Rückenwind Eltern, size koçluk yaparak yanınızda yer alır: konuları sıralamanızda, görüşmelere hazırlanmanızda ve kendi stresinizle başa çıkmanızda size destek olur. Tanı koyma ve tıbbi tedavi, yalnızca bir doktor, psikoterapist veya çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanının yetki alanına girer. Bu davranışı gözlemlerseniz, erken bir aşamada bu uzmanlardan değerlendirme alın. Erken müdahale edildiğinde, bu davranış kalıbını değiştirmek daha kolay olur.