Davranış Terapisi (Behavior Therapy)

Davranışçı terapi, Almanya’da yasal sağlık sigortaları tarafından karşılanan dört psikoterapi yönteminden biridir (sözde “yönergeye uygun yöntemler”). Diğer üçü ise analitik psikoterapi, derin psikolojiye dayalı psikoterapi ve sistemik terapidir.

Temel fikir, öğrenme teorisinden kaynaklanmaktadır. İnsanlar yaşamları boyunca davranışları öğrenirler ve öğrenilenler yeniden değiştirilebilir. Burada davranış derken sadece öfke patlamaları veya belirli durumlardan kaçınma gibi gözle görülür eylemler kastedilmez. Duygular, düşünceler, güdüler ve değerlendirmeler de buna dahildir.

Davranış terapisi, somut ve güncel sorunlar üzerinde çalışır. Odak noktası, erken çocukluktan ziyade, bir davranışın şu anda neyin tetiklediği ve neyin desteklediği sorusudur. Çocuklar ve ergenlerde en sık kullanılan tedavi yöntemi budur. 0 ila 19 yaş arası yasal sağlık sigortalıları üzerinde yapılan ülke çapında bir değerlendirme, davranış terapisinin %56,7’lik bir paya sahip olduğunu göstermiştir; bunu %35,2 ile derin psikolojik terapi ve %9,5 ile psikanaliz izlemektedir. Sağlık sigortası, davranış terapisi kapsamında en fazla 80 saatlik tedaviyi karşılamaktadır.

İlk adım davranış analizidir. Terapist ve çocuk birlikte, hangi tetikleyicilerin bir davranışı ortaya çıkardığını ve hangi sonuçların bu davranışı sürdürdüğünü inceler. Bir örnek: Bir çocuk okula gitmekten kaçınıyor; bu durum kısa vadede kaygısını azaltıyor ve işte tam da bu, kaçınma davranışını pekiştiriyor.

Bu temele dayanarak çeşitli araçlar kullanılır:

• Pekiştirme: İstenen davranışın daha sık ortaya çıkması için hedefli bir şekilde ödüllendirilir. Ödül planları ve övgü bu yöntemin bir parçasıdır.
• Maruz bırakma: Çocuk, korku uyandıran bir duruma adım adım, eşlik edilerek ve küçük dozlarda yaklaşır. Bu konuda daha fazla bilgi için bkz. Maruz Bırakma Terapisi.
• Günlük Yaşamda Uygulama: Seanslar arasında çocuğa ve aileye evde denemeleri için ödevler verilir. Davranış terapisi, aktif katılım ve kendi kendine yardım etmeyi desteklemeye dayanır.

Küçük çocuklarda ebeveynler ve diğer bakım verenler sürece sıkı bir şekilde dahil edilir. Bu amaçla yapılandırılmış ebeveyn eğitim programları geliştirilmiş ve araştırılmıştır.

Klasik davranış terapisi, başlangıçta gözlemlenebilir davranışlara ve bunların tetikleyicilerine yoğun bir şekilde odaklanıyordu. Daha sonra düşünme süreci, yani içsel değerlendirmeler, kafaya takma ya da kendinden şüphe duyma gibi bilişsel süreçler daha fazla ön plana çıktı.

Bu gelişme sonucunda bilişsel davranışçı terapi (BDT) ortaya çıktı. Bu terapi, davranışçı terapi tekniklerini, stres yaratan düşünce kalıpları üzerinde yapılan çalışmalarla birleştirir. Uygulamada bu sınır belirsizdir ve günümüzde birçok uzman, davranış terapisi terimini bilişsel unsurları da kapsayan bir üst kavram olarak kullanmaktadır.

Aynı aileye, Kabul ve Bağlılık Terapisi (ACT) gibi daha gelişmiş yaklaşımlar da dahildir. Ebeveynler için kesin sınıflandırma nadiren belirleyicidir. Daha önemli olan, seçilen yöntemin çocuğa ve hastalığa uygun olması ve terapistin aileye tedavi süreci hakkında bilgi vermesidir. Hangi varyantın sunulduğundan emin değilseniz, ilk görüşmede düşünceler üzerinde çalışılıp çalışılmadığını ve nasıl çalışıldığını rahatlıkla sorabilirsiniz.

Davranışçı terapi, bir dizi psikolojik sorunun tedavisinde kullanılır. Sıkça uygulandığı alanlar arasında anksiyete bozuklukları, depresyon, obsesif-kompulsif bozukluklar ve yeme bozuklukları yer alır. Ayrıca bağımlılık sorunlarında ve kronik ağrı veya uyku bozuklukları gibi fiziksel şikayetlerde de uygulanır.

Çocuklar ve ergenlerde tedavi, gelişim düzeyine göre şekillenir. Uzun görüşmeler yerine genellikle oyun temelli, pratik ve yaratıcı yöntemler kullanılır. Sorunlar çoğunlukla sosyal çevrede ortaya çıktığı için, tanı ve tedavi sürecine aile, okul ve kreş de dahil edilir.

Ebeveynler için bunun somut anlamı şudur: Onlar tedavinin bir parçasıdır, sadece seyirci değildir. Genellikle ebeveyn görüşmelerinde, evde krizlere daha az tepki vermeyi ve istenen davranışları güvenilir bir şekilde pekiştirmeyi öğrenirler. Örneğin, takıntıları olan bir çocuk terapide eylem dürtüsüne direnmeyi çalışırken, ebeveynler ise ritüeli yardımcı olarak desteklememeyi öğrenirler. Gerektiğinde davranış terapisi, psikoterapötik, pedagojik ve kısmen ilaç tedavisi unsurlarından oluşan çok yönlü bir terapi gibi başka bileşenlerle birleştirilir. Kesin bir iyileşme garantisi yoktur, ancak birçok bozukluk türü için iyi araştırılmış yaklaşımlar mevcuttur.

Şikayetler haftalarca devam ediyorsa, çocuğunuzun günlük yaşamını kısıtlıyorsa ya da sürekli olarak çatışmalara ve içine kapanmasına yol açıyorsa, uzman bir değerlendirme yaptırmak yerinde olacaktır. İlk başvuru noktası genellikle çocuk doktorudur. Psikoterapiye başlamadan önce, asıl tedavi başlamadan ve sağlık sigortasına başvuru yapılmadan önce, psikoterapist ile bir görüşme ve birbirinizi tanımak için birkaç deneme seansı yapılır.

Çocukların ve ergenlerin tedavisinde ebeveynler, yakınları olarak sürece dahil edilebilir; aynı şekilde, çocukla düzenli olarak ilgilenen öğretmenler veya bakıcılar da kısmen sürece dahil edilebilir.

Önemli not: Rückenwind ebeveynlere koçluk ve destek hizmeti sunar; psikoterapi veya teşhis hizmeti vermez. Janike, çocuk ve ergen psikoterapisti olmak üzere eğitim gören bir sosyal hizmet uzmanı ve ebeveyn koçudur; henüz ruhsat almamıştır. Tanı koyma ve davranış terapisine ilişkin karar verme yetkisi, münhasıran bir çocuk ve ergen psikiyatrisi (KJP) uzmanına veya tıbbi ya da psikoterapötik bir uzmana aittir.