İlk başvuru noktası olarak aile hekimi (Çocuk doktoru neleri yapabilir, neleri yapamaz?)

Bir çocuk uzun süre belirgin bir şekilde üzgün görünüyorsa, içine kapanıyorsa, uykusuzluk çekiyorsa ya da okulda bayılıyorsa, çoğu ebeveyn ilk olarak çocuk ve ergen hekimine başvurur. Yaklaşık 16 yaş ve üstü gençlerde ise genellikle aile hekimine başvurulur. Bu doğru yoldur. Bu hekim, çocuğu genellikle doğumdan sonraki ilk haftalardan beri tanır, gelişimini takip etmiştir ve değişiklikleri doğru bir şekilde değerlendirebilir.

Doktor, sağlık sistemindeki ilk sabit irtibat noktasıdır. Dinler, günlük yaşam hakkında sorular sorar, fiziksel durumu kontrol eder ve bir uzman birime başvurulması gerekip gerekmediğine ebeveynlerle birlikte karar verir. Süregelen kaygılar, moral bozukluğu, davranış değişiklikleri veya okulda yaşanan sorunlar durumunda, daha ayrıntılı bir değerlendirme için ilk adımı atabilir. Ayrıca, ruhsal sorunlara katkıda bulunabilecek aşılar, önceden var olan hastalıklar ve ilaçlar hakkında da genel bir bilgiye sahiptir.

Erken teşhis sürecinin büyük bir kısmı, çoğu kişinin “U muayeneleri” olarak bildiği önleyici muayene randevuları aracılığıyla gerçekleştirilir. Doğumdan yaklaşık altıncı yaşa kadar U1’den U9’a kadar olan muayeneler yapılır; bunlara okul çağında U10 ve U11 muayeneleri ile ergenler için J1 muayenesi eklenir. Bu muayenelerden on bir tanesi, yani U1’den U9’a kadar olanlar ve J1 muayenesi, zorunlu sağlık sigortası tarafından karşılanır.

Bu muayenelerde doktor sadece boy, kilo, işitme ve görme yeteneğini kontrol etmekle kalmaz. Çocuğun duygusal ve sosyal gelişimini de değerlendirir ve evde sergilediği davranışlar hakkında sorular sorar. Böylece, bazen ebeveynler farkına bile varmadan bazı sorunlar tespit edilebilir. Yaklaşık 12 ila 14 yaş aralığına yönelik J1 muayenesi, özellikle ergenlik dönemine odaklanmıştır ve ruh hali, stres ve çatışmalar gibi konuların ele alınmasına olanak tanır. Bir muayeneyi kaçıranlar yine de bilgi almalıdır, çünkü bu dönemler birbirine akıcı bir şekilde geçer.

Çocuk doktoru veya aile hekimi öncelikle üç şey yapar. Fiziksel nedenleri ekarte eder; zira yorgunluk, konsantrasyon sorunları veya sinirliliğin arkasında tiroid sorunları, demir eksikliği, uyku bozuklukları veya enfeksiyonlar da yatıyor olabilir. Çocuğun ne kadar zorlandığını ve durumun ne kadar acil olduğunu belirlemek üzere bir ilk değerlendirme yapar. Ayrıca sistemdeki işleyişi bilir; yani hangi durumun hangi kurumun sorumluluğunda olduğunu bilir.

Bu değerlendirmenin sonucunda sevk yapılır. Duruma göre sevk, çocuk ve ergen psikoterapisi muayenehanesine, çocuk ve ergen psikiyatrisi (KJP) birimine ya da gelişim ve davranış sorunları konusunda uzmanlaşmış bir sosyal pediatri merkezine (SPZ) yapılır. Doktor bu süreçte çocuğa eşlik edebilir, bulguları iletebilir ve uzman birimlerle iletişimi sağlayabilir. Tanının net olmadığı durumlarda, genellikle bir sonraki mantıklı adımı belirleyen sakin bir otorite olarak görev yapar.

Kısa bir görüşme, ruhsal bir tanı koymak için yeterli değildir. Depresyon, anksiyete bozukluğu, DEHB veya yeme bozukluğu olup olmadığı, ancak birkaç görüşme, standartlaştırılmış anketler ve genellikle okul ve aile durumunun da değerlendirilmesini içeren kapsamlı bir teşhis süreciyle netleşir. Çocuk doktoru veya aile hekimi, normal muayenehane rutininde bu kadar derinlemesine bir değerlendirme yapamaz.

Asıl uzman hekim ve psikoterapist tarafından yapılan teşhis, çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanları ile lisanslı çocuk ve ergen psikoterapistlerinin sorumluluğundadır. Tedavi kararları, örneğin tedaviye ihtiyaç olup olmadığı ve hangi tedavinin uygun olduğu gibi konular da bu uzmanlar tarafından belirlenir. Aile hekimi, psikiyatrik açıdan ruhsal bozuklukları teşhis edemez ve psikoterapi uygulayamaz. Görevi, hastayı ilgili bir uzmana sevk etmek ve fiziksel sağlık durumunu takip etmekle sınırlıdır. Bu durum, sorumlulukların net bir şekilde ayrılması nedeniyle ebeveynler için bir rahatlamadır. Sevk işleminden sonra genellikle bir bekleme süresi başlar ve terapi yeri bulmak için beklemek, birçok aile için bu sürecin en zor kısmıdır.

Eğer bazı anormallikler birkaç hafta boyunca devam ederse, çocuğunuzun günlük yaşamında belirgin bir gerileme görülürse ya da sadece endişeleniyorsanız, çocuğunuzla birlikte doktora gidin. Somut gözlemlerinizi anlatın: ne zamandan beri, ne sıklıkla, hangi durumlarda. Bu, genel ifadelerden çok daha fazla doktorun durumu değerlendirmesine yardımcı olur. Okula gitmeme ya da ani bir başarı düşüşü de randevu almak için geçerli nedenlerdir.

Kendine zarar verme veya intiharla ilgili sözler gibi akut bir kriz durumunda, 116117 numaralı acil tıbbi yardım hattını arayın; tehlike durumunda ise 112'yi arayın. “Nummer gegen Kummer” ve “Telefonseelsorge” numaraları (116 123) üzerinden 24 saat boyunca anonim danışmanlık hizmeti sunulmaktadır.

Rückenwind Ebeveynlere bu aşamalarda koçluk yaparak eşlik eder, durumu değerlendirir ve onlara destek olur. Ruhsal bir sorunun asıl değerlendirilmesi ve teşhisi, yalnızca bir çocuk ve ergen psikiyatristi ya da tıbbi veya psikoterapötik bir uzmanın elindedir.