Stres

Stres, zorluklara karşı verilen fiziksel bir tepkidir. Yük olarak algılanan uyaranlara stres faktörleri denir: zaman baskısı, gürültü, tartışma, bir sınav, çok fazla randevu. Beyin böyle bir uyaranı yük olarak algıladığında, böbreküstü bezlerine bir sinyal gönderir. Bu bezler adrenalin ve kortizol salgılar. Kalp daha hızlı atar, kan basıncı yükselir, kan şekeri artar, kaslara daha fazla kan akışı sağlanır.

Vücut, saniyeler içinde savaşmak veya kaçmak için gerekli enerjiyi sağlar. Bu “savaş ya da kaç” tepkisi, fiziksel tehlikenin gerçek olduğu bir dönemden kalmadır. Stres geçtikten sonra hormon seviyeleri tekrar düşer. Çocuklarda da durum aynıdır, ancak onlar yetişkinlerin önemsiz bulduğu durumlara genellikle daha şiddetli tepki verirler: sınıf önünde sunum yapmak, en yakın arkadaşıyla kavga etmek, yeni bir gruba ilk gün katılmak gibi.

Uzmanlar, akut stresi kronik stresten ayırır. Akut stres kısa sürer ve çabucak geçer. Nadiren zararlıdır; kısa süreli bir stres tepkisi genellikle hastalığa yol açmaz. Sorun, stresin sona ermemesi durumunda ortaya çıkar. Kronik streste stres tepkisi tekrar tekrar ortaya çıkar, kortizol seviyesi yüksek kalır ve vücut dinlenme durumuna geri dönemez.

Bu durum haftalar ve aylar boyunca uykuyu, konsantrasyonu ve bağışıklık sistemini bozar. Kas gerginliği, kas kasılmalarına, baş ve sırt ağrılarına yol açar. Enfeksiyonlara yakalanma riski artar. Uzun süreli stres, zamanla kalp-damar hastalıkları, anksiyete ve depresyon riskini artırır. Çocuklarda uzun süreli stres genellikle ilk olarak bedensel belirtilerle ortaya çıkar: Okula gitmeden önce karın ağrısı, organik bir nedeni olmayan baş ağrıları, uykuya dalma ve uykuyu sürdürme sorunları. Çocuk ne kadar küçükse, kendini dil yerine beden diliyle ifade etme eğilimi o kadar artar.

Çocuklar nadiren kendiliğinden stres yaşadıklarını söylerler. Bunu davranışlarıyla gösterirler. Ebeveynler, davranışlarda belirgin bir değişiklik olması ve bu durumun uzun süre devam etmesi halinde dikkatli olmalıdır:

• Çocuk doktoru tarafından fiziksel bir neden bulunamayan sık baş ağrıları veya karın ağrıları
• Uyku sorunları, kabuslar, sabahları bitkin uyanma ve sürekli yorgunluktan bitkinliğe kadar uzanan durumlar
• Sinirlilik, ani öfke patlamaları veya saldırganlık
• Arkadaşlarından uzaklaşma, eskiden zevk aldıkları şeylere karşı ilgisizlik
• Konsantrasyon sorunları, kararsızlık, notlarda düşüş

Ara sıra kötü günler yaşanması normaldir; çocukların da iyi ve kötü dönemleri olur. Uyarı işareti, bu durumun bir düzen halinde tekrarlanmasında yatmaktadır: sık, kalıcı ve kreş, okul veya aile yaşamında sonuçları olan bir durum. Federal Sağlık Eğitimi Merkezi’ne göre, 3 ile 17 yaş arasındaki her altı çocuktan biri, ruhsal sorunlar açısından yüksek risk altındadır.

Çocuklar, ebeveynlerinin davranışlarından büyük ölçüde etkilenir. Gününü telaş içinde geçiren bir ebeveyn, bu telaşı çocuklarına da yansıtır. Bu nedenle, sabit bir programdan ziyade daha sakin bir ortam daha faydalıdır.

• Sabit ve sakin ritüeller: birlikte yemek pişirmek ve yemek yemek, kitap okuma gecesi, yatmadan önce her zaman aynı şekilde ilerleyen bir rutin
• Randevuları azaltın. Dolu dolu geçen öğleden sonraları ve çok sayıda hobi, sakinleşmek için neredeyse hiç zaman bırakmaz
• Temiz havada hareket etmek stres hormonlarını azaltır
• Hemen bir çözüm sunmadan dinleyin. Öfkesini dile getirebilen bir çocuk daha kolay sakinleşir

Küçük çocuklar henüz duygularını kendi başlarına yatıştıramazlar. Yanlarında, onlara destek olan sakin bir yetişkine ihtiyaç duyarlar. Bu ortak sakinleşme sürecine “ortak düzenleme” denir ve daha sonraki duygu düzenlemenin ön aşamasıdır. Daha büyük çocuklar, basit başa çıkma stratejilerinden ve sakin nefes alma ya da aşamalı kas gevşetme gibi gevşeme egzersizlerinden faydalanır.

Stres belirtileri haftalarca devam ederse, karın ağrıları veya baş ağrıları geçmezse, çocuk içine kapanırsa veya okul performansı düşerse, bu durum bir uzmana danışmak için bir nedendir. İlk başvuru noktası çocuk doktoru muayenehanesidir. Doktor, fiziksel nedenleri araştırır ve gerekirse başka bir uzmana yönlendirir. Ebeveynlerin ayrılması, ciddi bir hastalık veya ailede yaşanan bir kayıp gibi zorlu olaylar, psikolojik sorun riskini artırabilir ve erken destek alınmasını gerektirebilir.

Rückenwind Ebeveynlere koçluk yaparak destek olur ve ailenin günlük yaşamını güçlendirir. Bu, herhangi bir tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Janike, sosyal hizmet uzmanı ve ebeveyn koçudur; çocuk ve ergen psikoterapisti olmak üzere eğitim görmektedir; lisanslı değildir ve tanı koymaz. Şikayetlerin arkasında tedavi gerektiren bir bozukluk olup olmadığı, yalnızca bir çocuk ve ergen psikiyatristi (KJP) veya tıbbi psikoterapist tarafından belirlenebilir.